25/7 | LOCHEM - 25 JULI 2010 Samen met de heilige Sebastiaan - doorboord met pijlen - staat de heilige Jacobus tussen geschilderde zuilen met daarop een gotisch maaswerk. 25 juli is dé dag van apostel Jacobus de Meerdere. Dit jaar valt 25 juli op een zondag en dat betekent dat in Santiago de Compostela (NW-Spanje), waar Jacobus begraven zou zijn, een "Heilig Jaar" gevierd wordt.

De pelgrim kan in zo'n jaar extra werken aan zijn zieleheil. Dat en de feesten maken de bedevaart in zo'n jaar dus aantrekkelijk, vroeger en nu! Dit jaar dus een bijzonder Jacobus-jaar, vandaar even aandacht voor hem. 

Volgens de legenden zou Jacobus na zijn onthoofding in Jeruzalem mirakuleus in een bootje dwars over de Middellandse Zee, door de Straat van Gibraltar en via de Atlantische Oceaan aangeland zijn op de Galicische kust (NW-Spanje). Daar werd het lichaam begraven en in de loop van de tijd werd zijn graf vergeten ..... tot een kluizenaar in de negende eeuw Jacobus' graf weer ontdekte; toen was Santiago (= Sant' Iago) de Compostela een feit. Zijn grafkerk werd in de middeleeuwen een van de belangrijkste bedevaartoorden en pelgrims stroomden toe. Jacobus' legenden werden doorverteld, opgeschreven en overal verbeeld.

Ook in Nederland.

Een nog onbekende inwoonster van Lochem liet eind vijftiende eeuw Jacobus samen met Sebastiaan afbeelden in de Grote Kerk. Jacobus met zijn pelgrimsstaf in de ene, zijn boek in de andere hand. Hij draagt zijn tas bijna "tasjesrover-proof" diagonaal over zijn borst. Achteloos bungelt zijn pelgrimshoed achter in zijn nek. Duidelijk is midden op die hoed de witte Jacobusschelp - hét symbool van Jacobus - te zien. De opdrachtgeefster zelf  is afgebeeld  in gebed bij de zuilvoet.

In dezelfde periode lieten Willem Huijsman en zijn vrouw Elisabeth ook een Jacobus schilderen, maar zij deden dat in de Sint Jan van 's-Hertogenbosch. De echtelieden zijn beschadigd maar nog wel te zien, knielend links, aan de voeten van Jacobus die in dit geval samen met Petrus - enorme sleutel in zijn hand - werd afgebeeld.

Op deze geschilderde manier hebben de Lochemse en de Bosschenaren hun verering voor Jacobus gestalte gegeven. En passant bleven zijzelf - al dan niet anoniem - ook voortleven in de herinnering!

© tekst & beeld conens & van wiechen

Over de middeleeuwse pelgrims geven conens & van wiechen in Lochem najaar 2010 een cursus.

Voor meer historische mijmeringen zie ons OudWeb-log

Create avatar