8/1 | LOCHEM - 8 JANUARI 2010 Rhede ligt net over de grens in Duitsland, iets ten oosten van Bocholt. Lochem en Rhede lijken op het eerste gezicht misschien niet veel gemeen te hebben. De Lochemse kerk is gotisch en wordt door de protestanten gebruikt, die van Rhede is neo-gotisch en katholiek.

Toch hebben beide kerken dezelfde heilige als patroon, nl. Gudula, die op 8 januari - haar sterfdag - wordt herdacht. Het is nog steeds niet helemaal duidelijk waarom in de middeleeuwen Lochem en Rhede Gudula als patroonheilige hebben gekozen, want zó bekend was deze heilige nu ook weer niet. 

Uit legenden - opgeschreven in de twaalfde eeuw - blijkt dat Gudula midden zevende eeuw werd geboren in een adelijke en zeer vrome familie. Vader Witger en moeder Amelberga trokken zich beiden aan het eind van hun leven in een klooster terug en Gudula's broer en twee zussen waren ook heiligen voor de middeleeuwer. Gudula's peetmoeder was de heilige Gertrudis van Nijvel; in haar klooster verbleef Gudula als kind en kreeg daar onderwijs. Na enkele jaren keerde ze terug naar haar ouders in het Belgische Hamme, vlakbij Moorsel waar ze ook in de nacht de kapel bezocht en eens tijdens zo'n nachtelijke wandeling de duivel te slim af was. Als we haar middeleeuwse heiligenbiografie mogen geloven, werden dankzij Gudula zieken genezen. Zelf leidde ze een zeer ascetisch leven. Ze stierf op 8 januari, wellicht in het jaar 712; dus bijna 1300 jaar geleden.

Of ze tegenwoordig nu wel of niet als officiële heilige wordt erkend en wat wel of niet historisch is aan haar verhaal, feit is dat de middeleeuwse kerken van Rhede én van Lochem Gudula als patroonheilige hadden. En de kerk in Rhede mag dan nu neo-gotisch zijn (gebouwd rond 1900) er staat nog wel een schitterend houten beeld van haar uit omstreeks 1520: een statige dame met fraaie kleurrijke kleding, die niet zo past bij Gudula's geroemde ascetische levenswijze, maar meer thuishoorde in de zestiende eeuw. En .... ze heeft een heel klein pittig onderkinnetje .....

© tekst & beeld conens & van wiechen
Voor meer historische mijmeringen zie ons OudWeb-log